WANDELEN: Wombaarg

Wombaarg, oftewel Woudenberg in goed Nederlands, ligt op de grens van de Utrechtse Heuvelrug en de Gelderse Vallei. Het Valleikanaal stroomt op enige afstand langs het dorp. Door dit kanaal, gegraven in de jaren dertig van de vorige eeuw, werd de Lunterse Beek – een Veluwse beek – in tweeën gehakt. Sindsdien heet het westelijke deel de Heiligenbergerbeek, die voornamelijk gevoed wordt door kwel (Woudenbergse Grift) vanuit de Utrechtse Heuvelrug. Maar al het water komt tezamen in het centrum van Amersfoort, om vervolgens als Eem te worden afgevoerd naar de Randmeren en het IJsselmeer.

Op donderdag, 7 oktober 2021, wandel ik langs de Geeresteinselaan (N226) richting Leusden het dorp uit. Ik loop per ongeluk iets te ver door, maar zie daardoor wel een statig gebouw dat het Europese hoofdkantoor huisvest van fietsenmaker Cannondale. Het statige gebouw is Kasteel Geerestein, in de veertiende eeuw gebouwd op een ‘gerend’ (schuin aflopend) perceel, maar gerenoveerd medio negentiende eeuw door een nieuwe eigenaar. Iets verder richting Leusden staat een merkwaardige follie langs de weg, een grijze vierkante toren, aangeplakt tegen de ook al atypische boerderij ‘Klein-Geerestein’. Die nieuwe eigenaar liet middels een vrome tekst in de toren weten dat hij samen met de toren wacht op het Laatste Oordeel.

Ik keer terug op mijn schreden en volg nu wel de aangegeven route door Landgoed Geerestein. Een poort met oprijlaan plompverloren tussen de weilanden behoorde toe aan een andere ridderhofstad, Groenewoude, maar daar is verder niets van over. Langs de Groenewoudsesteeg staan leuke planten. Bloei is grotendeels verleden tijd (behalve bij het vlasbekje), nu is de uitdaging om de planten aan de vruchtjes te herkennen. Ik herken de grote wederik en helmkruid, maar het leukste zijn de halve meter hoge orchideeën uit de groep wespenorchis. De pluimen van het dominant aanwezige struisgras hangen vol dauwdruppels.

Verloren briefjes op mijn pad mogen zich altijd verheugen op mijn ongezonde belangstelling. Deze keer een boodschappenlijstje, uit fietstas of broekzak gewaaid. Moeder’s handschrift vermeldt: biefstukworst, div. vleeswaren (evt. per half ons verpakt), carpaccio (datum > 9 okt.), kuipje roomboter. Vader heeft eraan toegevoegd: kipfilet 50 gram. Moet van een ouder stel zijn, waarvan de kinderen al het huis uit zijn, en dat het vegetariër worden nog even heeft uitgesteld.

Ik bereik boerderij ‘De Nieuwe Zevenmorgen’, die ligt tegen de hoge dijk van het Valleikanaal, onderdeel van de Grebbelinie. De boerderij is in 1940 zonder schade uit de korte strijd gekomen. Rond deze melkveehouderij is van alles te zien en te doen. ‘Bij Aaltje aan de linie’ kun je vergaderen en middels sportieve activiteiten aan ‘teambuilding’ werken. 

De liniedijk is tegenwoordig in hoge mate begroeid met robinia’s. Af en toe loop je over het dak van een ingegraven kazemat. In de weilanden onder tegen de dijk graast een ree.

De Bruinenburgersluis is de plek waar de Heiligenbergerbeek begint, het afgesneden deel van de Lunterse Beek, dat dus hier niet naar het Valleikanaal toestroomt, maar ervanaf. Het is een mooie plek met hoge bomen waar een groep schapen in de schaduw ligt te herkauwen.

Achter de liniedijk ligt een oude spoordijk Woudenberg–Leusden, opgeheven in 1988. Op de dijk een oorlogsmonument voor de achtkoppige Britse en Canadese bemanning van een Spitfire die hier na een luchtgevecht neerstortte. Jongens tussen de 20 en 26 jaar!

Ik maak een lus door de bossen van Landgoed De Boom, vernoemd naar een boom waar de gemeentelijke verordeningen tegenaan werden geplakt. Imposante toegangspoorten van de oprijlaan naar het landhuis. Gebouwd door de familie De Beaufort die vele sporen in deze streek heeft liggen. Blijkbaar is het landgoed enigszins versnipperd, want bij De Glind, aan de andere kant van het Valleikanaal, heb ik ook gewandeld door een deel van Landgoed De Boom (‘De Glind’. In: Eigen land laatst!, 2021).

De wandeling vervolgt langs de Heiligenbergerbeek, die nogal populair is onder kanovaarders. De brug in de N226 is dan ook voorzien van een kanotransporter, waarmee je de kano onder de brug kunt doortrekken en niet hoeft te klunen, want dat zou hier gevaarlijke verkeerssituaties opleveren.

Even verderop, bij de Rode Brug, waar de Woudenbergse Grift uitstroomt op de Heiligenbergerbeek, moet je toch echt klunen als je verder wil varen.

Dan volgt een lus door Landgoed Den Treek-Henschoten. Ik passeer enkele moerascipressen. De bosbodem is vooral bedekt met blauwe bosbes, maar er is weinig bes te bespeuren. Bruine sporenkapsels steken uit boven de kussentjes haarmos. Het Langeveen staat vol met pitrus. Het valt nog niet mee om alle zaadplanten op naam te brengen. Regelmatig sta ik met de mond vol tanden.

Ik vind een beschilderd zwerfsteentje, een ‘Kei-tof’ vind-ling, met nummer 3335. Zo’n hoog nummer lijkt te duiden op een serieuze hobby. Een bosmuisje is de weg kwijt en kijkt me hulpeloos aan, maar vertrouwt het toch niet helemaal en verdwijnt in het struikgewas. In het bos een geïsoleerde plek met verwelkte lelietje-van-dalen met rijpe rode bessen.

Dan een laantje dat volledig wordt omzoomd door sporkehout met een beetje Amerikaanse vogelkers. Die twee kunnen het goed met elkaar vinden. Ik sta even stil bij geluid uit de struiken. Twee reeën steken geschrokken – ik ook – een paar meter achter mij het pad over. Ik denk dat ze zich tegoed deden aan de mais achter het sporkehout.

Ik bereik de Woudenbergse Grift, niet ver van de Rode Brug die ik eerder passeerde. Ook hier weer enkele exemplaren wespenorchis en iele bloeiende plantjes van de blaassilene op de oevers.

Via de achterzijde van Kasteel Geerestein – Kantoor Cannondale – ben ik terug in Wombaarg. De winkelstraat van Woudenberg is stelselmatig beplant met de Amerikaanse amberboom, te oordelen aan de mooie vorm van het afgevallen blad. 

 

[Beeldverhaal: https://www.jansiemonsma.nl/450858621]

 

Gepost: 21 Oktober 2021

 

Mooisteroutes.nl: Weg van Wombaarg (20 km).