FIETSEN: Groenlose Slinge

De Groenlose Slinge is een zijriviertje van de Berkel in de Achterhoek. Het is de resultante van enkele beken in het Nederlands-Duitse grensgebied bij Winterswijk, liep ooit dwars door de belangrijke vesting Groenlo (Grolsche Veste!) en stroomt tussen Lochem en Borculo in de Berkel. Waarschijnlijk is-ie Groenlose Slinge genoemd ter onderscheid van de iets zuidelijker gelegen Boven-Slinge (en Beneden-Slinge) die tussen Gaanderen en Doetinchem uitstroomt op de Oude IJssel.

Lievelde is een klein dorp tussen Groenlo en Lichtenvoorde, niet gelegen aan de Groenlose Slinge, maar wel aan de spoorlijn Zutphen–Winterswijk sinds 1878, al heeft het geen echt stationsgebouw meer. Zowel het teleurgestelde Groenlo als het gepasseerde Lichtenvoorde werden met Station Lichtenvoorde–Groenlo in Lievelde verbonden door een stoomtram.

Het is woensdag, 16 december 2020. Net buiten Lievelde kom ik langs een onderduikershol in een wat hogere houtwal tussen weilanden, een donker hol waar een bijzonder gezelschap onderduikers tijdens het laatste oorlogsjaar verbleef en van eten werd voorzien door een boerin uit de naaste omgeving: twee Duitse deserteurs, een Engelse piloot en twee broers uit de buurt die de ‘Arbeitseinsatz’ wilden ontlopen.

Vervolgens leg ik de route naar Groenlo af op het kaarsrechte tracé van de stoomtram Lievelde-Groenlo, in bedrijf van 1883–1911. Het fietspad loopt door een mooie houtwal, druk bezocht door vogels. Een groepje staartmezen fladdert onhandig van boom naar boom en een groene specht kijkt om het hoekje van een stam met zijn rode toupetje.

Als handelscentrum tussen Duitsland en Holland moest Groenlo zich in de veertiende eeuw met een stadsmuur en gracht beschermen tegen belagers. De sterke vesting wisselde enkele keren van kant tijdens de Tachtigjarige Oorlog en Bommen Berend (Bisschop van Münster) liet na het Rampjaar 1672 de meeste versterkingen afbreken. Maar er zijn nog flinke restanten gracht, bastions en kanonnen aanwezig. De Groenlose Slinge is inmiddels wel om de stad heengeleid.

De heilige Calixtus, paus van 217–222 en martelaar, is de beschermheilige van Groenlo. De Oude Calixtuskerk stamt uit de late Middeleeuwen en is nu Nederlands Hervormd. De Nieuwe Calixtuskerk uit de twintigste eeuw is katholiek en zelfs in 2014 door de huidige paus Franciscus verheven tot basiliek (vooral omdat er in Gelderland nog geen basiliek was). Daarmee is definitief de strijdbijl om de Groenlose kerkgebouwen begraven.

Aan de noordzijde van Groenlo fiets ik vele kilometers langs de Slinge met mooi begroeide oevers, plaatselijk met heel veel bremstruiken. Een dodaars is fanatiek aan het duiken. Er zijn flink wat vistrappen aangelegd, kleine watervallen om hoogteverschillen te overbruggen. En de Slinge mag weer slingeren. Waar mogelijk wordt de kanalisatie ongedaan gemaakt.

Het oudste wapen van Groenlo is een groene boom. Dat moet haast wel een eik zijn, want ik heb niet eerder een landschap gezien dat zo gedomineerd wordt door de zomereik, zowel langs wegen en paden als op veel plaatsen solitair in de weilanden. Een prachtige, regelmatig vertakte boom, pronkend met zijn winterse naaktheid. Eiken, eiken, eiken, af en toe een eierautomaat en sporadisch een paar stronken boerenkool.

Ik klungel een beetje met de route in het Kooierveld, maar kom dan in de buurt van Beltrum, waar een netwerk van kerkenpaden in ere is hersteld: ’t Slat, Möllepad, Sonderspad, Austepad, zo’n twintig kilometer in totaal.

Langs ’t Slat staat Spilman’s Huusken, een afgelegen, goed gecamoufleerd schuurtje van ‘boer’ Spilman, waar tijdens de oorlog illegaal werd geslacht.

Langs het Möllepad staat een Mariakapelletje, cadeau van jongerenkoor Kiddoesj (Heiliging) bij het veertigjarig bestaan in 2009.        

Het Sonderspad is gezegend met kunstwerk ‘Karkgang’, een robuuste bronzen dame met bolhoedje en handtasje in stevige pas om op tijd in de kerk te zijn, misschien wel weer voor het eerst na de bevalling. Ook staat er een aanplant van woekerende wilgen, door snoei gevormd tot een mooie schuilhut, al is-ie momenteel nog niet waterdicht.

Die kerkenpaden liepen allemaal naar de kerk Onze Lieve Vrouw ten Hemelopneming in het centrum van Beltrum. Nog imposanter dan de kerk is de kastanjeboom uit 1853 op het kerkplein (nu eens geen eik!). De boom kreeg in 2008 de X-factor van de Gemeente Berkelland, wat dat ook moge betekenen. Misschien zingt-ie mooi in de wind. 

Bij de Leerinkbeek ligt een Rustpunt voor fietsers en wandelaars, een hutje met de bijzondere naam Tokke-Wekke. Geen idee waar dat voor staat. Het Austepad langs de beek is voorzien van een flinke ‘gatenkaas’ voor oeverzwaluwen en vleermuizen.

Via de Kapotte Brug (al lang gerepareerd) ben ik terug in Groenlo ofwel Grol in het Achterhoeks. ‘Grolsch’ betekent ‘Uit Grol’. Groenlo is inderdaad de bakermat van Grolsch, maar de brouwerij is inmiddels verhuisd naar Boekelo. Op de plaats van de oorspronkelijke fabriek is één grote koperen brouwketel ingegraven als aandenken, te kolossaal voor koperdieven. Vanwege de Grolsche Veste is het niet verwonderlijk dat Grolsch speciale bieren maakte onder namen als ‘Calixtus’ en ‘Kanon’.

Wat rest is een tochtje via buurtschap Zwolle terug naar Lievelde. Op de Boerijendijk een groot spandoek gericht tegen zonneparken: ‘Zonnepanelen op het dak, stemt ’t platteland op z’n gemak’. Hier ligt ook groepsaccommodatie Reirinck: boerderij, brouwerij (geen Grolsch, maar Gouden Knoop) en horeca sinds 1662. Als je zo oud bent, mag je wel even genoemd worden.

Lievelde mag dan geen echt stationsgebouw hebben, er zijn wel degelijk redenen om in Lievelde uit de trein te stappen. Zo kom ik langs het Crash Museum, dat zich bezighoudt met vliegtuigcrashes – moet je van houden – en vermiste vliegeniers uit de Tweede Wereldoorlog. Het Crash Museum is nu even zelf gecrasht door de pandemie. En in de verte ligt Openluchtmuseum Erve Kots (geen aangename naam), waar de oude Achterhoekse manier van ‘boeren’ kan worden herbeleefd. Op afspraak.   

Een mooie route van ‘Mooisteroutes.nl’, grotendeels over onverharde fietspaden.

 

[Beeldverhaal: https://www.jansiemonsma.nl/448718829]

      

Gepost: 30 December 2020

 

Mooisteroutes.nl: Karkgang noar Beltrum (50 km).