FIETSEN: Twentekanaal

Op het laatste moment zie ik af van een fietstocht door Lingezegen, het gebied tussen Arnhem en Nijmegen. Het is dinsdag, 16 juli 2019, en ik word erop geattendeerd dat vijftigduizend Vierdaagse wandelaars de Lingezegen onveilig maken op de eerste dag, de ‘Dag van Elst’.

Een mooi alternatief is een tocht langs het Twentekanaal, vanaf de monding bij Zutphen tot aan Diepenheim. Rijkswaterstaat spreekt overigens van Twentekanalen, want er is een hoofdkanaal Zutphen–(Hengelo)–Enschede (1938), en een zijtak van Delden naar Almelo (1953). Het Twentekanaal verbindt Twente met de IJssel, destijds van levensbelang voor de textielindustrie (aanvoer ruwe katoen en steenkool), tegenwoordig voor de waterhuishouding en de overslag van grondstoffen en containers.

Start op Landgoed De Voorst, vlakbij het sluizencomplex in Eefde, een flink complex om het laatste hoogteverschil tussen het Twentekanaal en de IJssel te overbruggen. Het belang van het kanaal voor Twente wordt onderstreept door de huidige werkzaamheden in Eefde, die de sluiscapaciteit moeten verdubbelen. Ik kan daardoor niet bij de sluis van zuid naar noord oversteken, maar word omgeleid stroomafwaarts over de Eefdesebrug.

Ik fiets meteen langs bloemrijke oevers en bermen. Opvallende plant is de zwarte toorts met zijn paars-wollige meeldraden. Nieuw voor mij is de gewone zandkool, een kruisbloemige met citroengele bloemen. Ik kom vele haarden tegen van rijkelijk bloeiend zeepkruid, dat doet denken aan de verwante koekoeksbloemen (zelfde familie).

Er liggen vijfentwintig bruggen over het hoofdkanaal en nog eens twaalf bruggen over de Almelose zijtak. Ik kom alleen al op mijn traject vandaag (Eefde–Diepenheim) elf bruggen tegen, deels tweebaans Boogbruggen, deels éénbaans Baileybruggen en Liggerbruggen. Vanaf de Dochterensebrug – een Liggerbrug – mooie onverharde fietspaden langs het kanaal, maar vervolgens een stukje industrie bij Lochem, waar melganzevoet welig tiert. Bij Station Lochem – de spoorlijn Zutphen–Enschede loopt grotendeels parallel aan het Twentekanaal – zijn grote groene schermen langs een onbebouwd stukje grond geplaatst, tussen het station en enkele industriegebouwen. Mogen de treinreizigers de lelijke fabrieken niet zien? Of worden de kantoorklerken afgeleid door de veelvuldig langs tuffende Arriva treintjes?

Ik kom nu op een prachtige hoge wal langs het kanaal, vele kilometers lang. Dit moet een kunstmatige wal zijn. Het Twentekanaal is tijdens de crisisjaren handmatig met schop en kruiwagen gegraven als werkverschaffing. Zijn de kruiwagens hier geleegd? De wal is op de top vooral begroeid met beuk en esdoorn, en op de helling met Robinia. De eerste oranje lijsterbessen laten zich zien. Ik zie een groene specht vliegen en hoor er vele kekkeren.

Ik steek het kanaal over via de Diepenheimsebrug, en volg een heel eind de drukke N346. Een hekwerk beschermt het autoverkeer tegen overstekend wild. Wildroosters en tunnels beschermen het wild tegen overstekende auto’s. Maar het hekwerk is eindig, en ik tref in de berm tussen autoweg en fietspad een dode aangereden ree aan, op een bed van heermoes.

Ik kruis enkele beken zoals de Schipbeek en de Bolksbeek, en passeer een gigantische scharrelkiphouderij. Delen van het terrein zich kaal, andere delen licht begroeid. Je ziet dat de duizenden kippen het reuze naar de zin hebben en hun natuurlijk gedrag vertonen. Ze doen namelijk allemaal hetzelfde: kuiltje graven met de poten en pikken naar een lekker hapje met de snavel. De bruine kippen zien er een stuk beter uit dan de witte kippen van de Kipster, een bedrijf met innovatieve eier- en vleesproductie, waar ik recentelijk een kijkje heb mogen nemen.

Ik bereik in Lochem riviertje de Berkel, dat een heel eind parallel loopt aan het Twentekanaal. Hier ligt het boothuis van de Lochemse Berkelzomp ‘Ente’, een traditionele platbodem die kan varen ‘waar geen water is’. De andere Berkelzompen liggen in Almen, Borculo en Eibergen. Lochem heeft een gezellig centrum rond de kerk, maar ik spoed mij weer naar de Kanaaldijk. Ik kan met moeite binnenvaartschip Vuelta bijhouden. Wat moet die hier, terwijl al onze aandacht uitgaat naar de Tour?

Ik bereik de Ehzerbrug, een Baileybrug oftewel Vakwerkbrug. Langs het water een bosje van een bijzondere Amerikaanse boom die in Nederland weinig voorkomt: de sassafras ofwel venkelhout. Heel karakteristiek is de bladvorm, maar vooral de oranje herfstkleuren moeten indrukwekkend zijn. Ik zie geen spoor van bloei of vruchtzetting. De bloei kan ik gemist hebben, want die vindt plaats voor de vorming van het blad in het voorjaar. Maar er is geen vruchtvorming, waarschijnlijk omdat slechts één van de twee geslachten aanwezig is (de boom is tweehuizig). Toch schieten er in de nabijheid jonge boompjes uit de grond door worteluitlopers. Bij de meest recente verbreding van het Twentekanaal is dit bosje gered door er een speciale kade omheen te leggen.

Na nog een eind aantrekkelijke oevers en bermen met ratelaar, wederik, en heel veel Jacobskruiskruid en teunisbloem, eindig ik deze mooie tocht op Landgoed De Voorst met het statige Huize De Voorst.            

 

Gepost: 27 Juli 2019

 

Knooppunten: Blijf zo dicht mogelijk langs het kanaal, dan kom je de volgende knooppunten tegen: 43, 40, 41, 42, .., 17, .., 19, 36, .., 37, .., 11, 12, 13, 15, .., 43 (60 km)