FIETSEN: Land van Woerden

Toen ik laatst tijdens de spits terug moest rijden van Amstelveen naar Wageningen, werd ik door de routeplanner niet over de A2 van Amsterdam naar Utrecht geleid, maar over de N212 van Uithoorn naar Woerden, een provinciale weg parallel aan de A2, om daar op de A12 uit te komen.

‘Wat een mooi open veenweidegebied’, dacht ik toen, en het plan voor een volgende fietstocht ten noorden van Woerden was geboren. Met als prettige bijkomstigheid een veilige parkeerplaats op het Hofplein in Woerden, bij het appartement van zus Fien. Daar moest ik toch nog één dezer dagen naar toe voor een jaarlijks bezoek aan de prachtige kerststal uit het ouderlijk huis, een gipsen beeldengroep uit één stuk.

Op maandag, 30 december 2019, start ik mijn fietstocht richting Bodegraven langs de Oude Rijn. Het fietspad op de linkeroever loopt vlak langs het water, achter de behuizing langs, met een blik op bouwvallige schuurtjes, volkstuintjes, stortplaatsen, oftewel de achterkant van de samenleving.

Een bord langs het pad brengt in herinnering dat de (Oude) Rijn de ‘limes’ werd van het Romeinse Rijk, na de nederlagen tegen de Germanen aan de overzijde. In Woerden lag één van de versterkingen aan deze buitengrens, Castellum Laurum, en er zijn in Woerdense bouwputten verschillende Romeinse boten boven water gekomen. Ik passeer Nieuwerbrug aan den Rijn. In en op het water talloze futen, meerkoeten, waterhoentjes, wilde eenden, aalscholvers, en een enkele twee-met-stuurman. De rustige, afgedamde en afgedankte waterweg wordt niet betreurd maar opgeluisterd door prachtige geelkleurige treurwilgen op de oevers die met hun lokken in het water hangen.

Ik kom langs Fort Wierickerschans, daar waar de  Romeinse ‘limes’ en de Oude Hollandse Waterlinie (van de Biesbosch naar de Zuiderzee) elkaar kruisen. Fort Wierickerschans werd echter gebouwd als mosterd na de maaltijd (1673), om herhaling te voorkomen van de tegenslag tijdens het Rampjaar 1672, toen Franse troepen bij Woerden door de waterlinie braken omdat de geïnundeerde weilanden bevroren waren. Toevallig, vandaag ligt er een dun laagje ijs op de boerensloten.  

Van Bodegraven gaat het richting Zwammerdam, waar ook een Romeinse versterking was gelegen, Castellum Nigrum Pullum. Halverwege tussen Bodegraven en Zwammerdam sla ik af richting riviertje de Meije, dat door het veenweidegebied meandert. Ik kronkel mee tot de watertoren van het gelijknamige lintdorp De Meije. Ik zie zes ooievaars in slagorde door de veenweiden lopen, en een aantal hazen in ruste.

De watertoren van De Meije, een grijze cilinder met een stompe punt, doet zijn naam eer aan, Pietje Potlood. Hij valt niet te missen in het vlakke landschap en zou een baken zijn voor het vliegverkeer op Schiphol. “Here Schiphol Air Control to EasyJet. Your landingslot is fifteen minutes from now. Please circle three times around Pete Pencil. Over.”    

Er loopt vanaf het potlood een prachtig pad dwars door de Zuideinderplas, één van de Nieuwkoopse Plassen. Halverwege een houten ophaalbrug, De Kwakel, waar enkele hengelaars kleumend zitten te vissen in de luwte. De brug heeft vermoedelijk niets te maken met dorp De Kwakel, dat een stuk noordelijker ligt bij Uithoorn. Van toeristisch Nieuwkoop langs de Noordeinderplas naar het dorp Noorden. Rechts van de dijk het hoge waterpeil van de plassen, links het water in de poldersloten zo’n vijf meter lager. Hoe houdt dit stand? Gelukkig zijn er regelmatige inspecties van de Dienst Muskusrattenbestrijding. Ik kom twee dienstauto’s tegen en twee rattenvangers die op de grens van dijk en water in de weer zijn met de bekende oranje vlaggetjes om schade te markeren.

Vanuit Noorden wil ik weer dwars door de plassen steken naar het veenweidegebied (fietsknooppunt 57), maar het routebordje wijst naar het water en gaat vergezeld van de mededeling dat ik in de zomermaanden weer met het Zonneveer knooppunt 57 kan bereiken (maar niet op maandag, bij harde wind of slecht weer). Er zit niet anders op; ik moet helemaal om de Nieuwkoopse Plassen heen, door de Westpolder met de Westveense Molen en een prachtig smal paadje langs de Kromme Mijdrecht.

Ik bereik Woerdense Verlaat, een dorp dat vernoemd is naar… het Woerdense Verlaat, een sluis waar de Kromme Mijdrecht overgaat in de Grecht. Er is ook een verbinding met de Nieuwkoopse Plassen via de Slikkendammersluis.

Er volgt een grote lus via Zegveld terug naar de Meije door het uitgestrekte veenweidegebied met zeer hoge waterstand. Hoger dan dit is nauwelijks mogelijk of het begint op inundatie te lijken. Een hoog waterpeil is nodig om het vrijkomen van broeikasgassen uit de venige ondergrond te voorkomen, met de bijbehorende bodemdaling. Boeren willen graag drogere voeten voor hun werkzaamheden op het land. Bij Zegveld ligt het Veenweiden Innovatie Centrum, daar weten ze vast wel een oplossing.

In Rampjaar 1672 werd het Woerdense Verlaat helemaal opengezet en stroomde het water van de Grecht vrij dit grote veenweidegebied in als onderdeel van de Oude Hollandse Waterlinie. Maar het water bevroor tijdens de strenge winter en de Fransen konden via de kade van de Meije door de waterlinie breken en Zwammerdam bereiken. Gelukkig trad de dooi in, durfden ze niet verder en trokken zich plunderend terug op Woerden.

Ik zie een grote groep smienten in een wetering. In de berm een miniatuur oosters-orthodox kerkje, opgedragen aan Kevin, die hier waarschijnlijk op 5 april 2014 de sloot is ingereden. Een wulp vliegt over.

Zo bereik ik dan eindelijk knooppunt 57 zonder gebruik te maken van de veerdienst. Vanaf hier volg ik de Oude Meije en kom de Grecht als barrière tegen. Gelukkig vaart dit pontje wel, al is trekpontje De Toegang zelfbediening. Twee fietsers zijn net van wal gestoken, maar hebben niet het fatsoen om het pontje even in de achteruit te zetten om deze eenling mee te laten profiteren van hun gedraai.

Via een lange rechte weg, hobbelig door de verzakkingen in de veengrond, bereik ik via de dorpen Kanis en Kamerik weer Woerden, waar bij zus Fien weldra de koffie pruttelt, in het zicht van de bijzondere kerstgroep.         

 

Gepost: 11 Januari 2020

 

Knooppunten: 70, 28, 67, richting 90, 31, 33, 94, 89, 88, 55, 53, 83, 82, 80, 65, 66, 60, 57, 65, 19, 81, 64, 71, 70 (60 km)