FIETSEN: Overloon

Op dinsdag, 25 februari 2020, maak ik een fietstocht in het uiterste oostelijke puntje van Brabant. Plaatsjes die ik aandoe zijn Sambeek, Vierlingsbeek, Overloon en Stevensbeek. Dit is hoofdzakelijk Gemeente Boxmeer met een vleugje Sint Anthonis. Maar de gemeentelijke herindelingen zijn nooit af, en in 2022 is dit alweer achterhaald.

Mijn startplaats is het indrukwekkende sluizencomplex Sambeek. Stuw Sambeek moest eind 2016, begin 2017 lange tijd zijn plas ophouden, omdat het Maasvak Sambeek–Grave lek was door een aanvaring bij de stuw in Grave. Er mochten geen schepen door de sluis en de sluiswachter had toentertijd alle tijd om mij te helpen bij het plakken van een lekke band door een verdwaalde doorn van een Maasheg.

Ik volg de Maas stroomopwaarts, de waterstand is hoog. Onderweg wordt er volop reclame gemaakt voor de Via Romana, de Romeinse weg langs de Maas van het Belgische Tongeren naar Nijmegen. Het Brabantse deel is Via Valentiniana genoemd naar Keizer Valentinianus, die in 368 A.D. Ceuclum (Cuijk) in hoogsteigen persoon zou hebben bezocht om zijn infrastructurele werken te aanschouwen. Vanaf de veerpont naar Afferden fiets ik door een prachtig Maasheggen landschap. Percelen worden van elkaar gescheiden door vervlochten heggen van vooral meidoorn, ondoordringbaar voor vee, maar een paradijs voor kleine vogeltjes, waaronder ongetwijfeld de Maasheggenmus. Caesar verbaasde zich vóór onze jaartelling al over deze kunstwerkjes in zijn verslag van de Gallische Oorlog.

Door het zachte weer begint er wat meer kleur te komen in de vegetatie: de altijd bloeiende paarse dovenetel wordt nu al vergezeld door de kleine veldkers en vroegbloeiende exemplaren van speenkruid en fluitenkruid.   

Bij Vierlingsbeek kom ik langs de veerstoep van de pont naar Nieuw-Bergen aan de overkant. Precies hier stroomt de Molenbeek met flink geweld de Maas in. Maar de beek is geenszins een ‘vierling’. De dorpsnaam Vierlingsbeek verwijst waarschijnlijk naar de rijke familie Vielinc die langs de beek woonde. Van de drie kastelen is niet veel meer over. Wel kom ik langs het Mariakapelletje ‘Op de Weerd’, gebouwd in 1947 uit dankbaarheid voor het overleven van de oorlog in onderaardse holen in het bos.

Een gepolijste granieten paal markeert de grens tussen het Land van Cuijk en het Land van Kessel. Een eeuwenoude grens, allereerst tussen de Hertogdommen Brabant en Gelre, dan achtereenvolgens tussen de Staatse Republiek en Spanje, tussen de Bataafse Republiek en Frankrijk, tussen Nederland en België, en uiteindelijk een binnengrens tussen de provincies Noord-Brabant en Limburg.

Bij Maashees verlaat ik de Maas en bereik Smakt, net over de grens in Limburg. Als ik burgemeester was zou ik er een ‘a’ bij kopen om de naam te veraangenamen. Smakt is een bedevaartsoord voor St. Jozef, maar hoe klein Smakt ook is, ik loop door onwetendheid het bedevaartcomplex mis, bestaande uit Sint-Jozefkapel, Sint-Jozefklooster en Sint-Jozefkerk. Toch word ik altijd gestraft in zulk soort oorden voor mijn afvalligheid: ik krijg een flinke hagelbui op m’n kop. Maar ik put troost uit een zwerm puttertjes.

Na de oversteek van de A73 fiets ik door de Overloonse Duinen, een mooi bos- en duingebied met zandverstuivingen en struwelen van jeneverbes. Inmiddels zijn de Carnavalisten in Overloon ontwaakt voor een laatste inspanning op Vastenavond. De muziek zwelt aan.

Ik rijd tegen het Oorlogsmuseum Overloon op, met veel oorlogstuig en aandacht voor de Slag bij Overloon uit 1944, onderdeel van Operatie Market Garden. Overloon en omgeving worden uiteindelijk in deze slag bevrijd, maar het was voor de bevolking een Pyrrhus overwinning, want het hele dorp lag in puin.

Tot mijn verbazing is er een bijzondere fietsbrug aangelegd, waardoor ik gratis over een luchtbrug dwars door het Museum kan fietsen met uitzicht op al het oorlogstuig. Op de fietsbrug binnen de loods is het vooral lekker warm, zodat ik op kan drogen van de hagelbui en enkele energiedragers tot mij kan nemen.

Midden in het dorp loop ik vast op de kleine Carnavalsoptocht, die vanwege de storm tijdens het weekend waarschijnlijk is uitgesteld. Het is vandaag nu of nooit!

Ik maak een grote lus ten westen van Overloon, onder andere door een bosgebied dat Siberië heet en over de Hondsberg. Langs de weg een opvallende geelbloeiende struik: een verwilderde toverhazelaar. En dat tussen wilgenkatjes en witbloeiende kerspruim. Grasvelden als biljartlakens blijken toe te behoren aan een Kwekerij van Voetbalvelden.

Bij Stevensbeek fiets ik over de Radioweg, langs de Radioplassen en door het Radiobos. Hier lag begin twintigste eeuw gedurende korte tijd Radio Sambeek, het ontvangststation voor de lange-golf radioverbinding met Nederlands-Indië. Het zendstation, Radio Kootwijk, lag op grote afstand om storing te voorkomen.

H.S.V. Sint Anthonis heeft visrechten in de Radioplassen, en M.S.V. Sint Anthonis heeft geluidsrechten in het Radiobos. Het motorcrossterrein is echter wel omgeven door een zeer hoge geluidswal om de vissen niet al te veel af te schrikken.

Vlakbij de oversteek van de A73 ligt het Schraalzand, een bosgebied bij Boxmeer, waar de meanderende Oeffeltse Raam doorheen loopt op weg naar zijn monding in de Maas. In Oeffelt vindt jaarlijks het Nederlands Kampioenschap ‘Maasheggenvlechten’ plaats.

De opvallende stompe Sint-Janstoren van Sambeek, waarvan de oudste delen stammen uit 1486, komt weer in zicht. Leden van de Raad van Elf spoeden zich slaperig naar het dorpscafé voor het laatste rondje.

   

Gepost: 5 Maart 2020

 

Fietsknooppunten: 04, 38, 55, 40, 57, 46, 15, 56, 50, 31, 50, 45, 49, 48, 47, 60, 43, 51, 52, 53, 36, 31, 02, 37, 18, 04 (60 km)