WANDELEN: Hoog Buurlo

Een wandeling op donderdag, 22 oktober 2020 in het hart van de Veluwe, door de Ugcheler Bossen naar de oude landbouwenclave Hoog Buurlo.

Startplaats bij Hotel Cantharel in Ugchelen waar een wachthuisje bedoeld is om ongenode gasten uit het hotel te weren. Maar de parkeerwacht van dienst is om negen uur nog niet op zijn post.

Ik houd er niet van om tijdens mijn tochten afhankelijk te zijn van gps op mijn mobiel, maar het wandelkaartje lijkt zo schematisch dat ik vrees er niet zonder te kunnen. We zullen zien.

Het eerste onderdeel van de Ugcheler Bossen heet het Van der Huchtbos 1 en blijkt aangelegd door de Oranjebond van Orde in 1898. Die Bond (1893–1923) kwam ik al eens tegen op de Lemelerberg, waar ze in 1913 het Park 1813 hebben aangelegd om honderd jaar onafhankelijkheid (van de Fransen) te gedenken (‘Lemelerberg’. In: Siem Sing a Song, 2020). Het doel van de Bond was sociale onrust te voorkomen door arme arbeiders werk te verschaffen in ontginningen, een soort Maatschappij van Weldadigheid dus. Het moest tegenwicht bieden tegen de sociaaldemocratie. De ontginning is hier vernoemd naar Mej. Van der Hucht, voorzitster van nog zo’n bijzondere club, de Kwartgulden Vereniging. Deze vrouwenvereniging, met een jaarlijkse contributie van een kwartje, zamelde geld in voor de activiteiten van de Oranjebond van Orde: een heitje voor een karweitje!

De arme arbeiders hebben vooral douglasspar, Amerikaanse eik en lariks aangeplant, en die worden selectief geoogst, hetgeen leidt tot een rommelig bos en geruïneerde bospaden. Langs zo’n breed, modderig bospad staat een stenen bank, ‘Geplaatst 12 juli 1913 ter eere van Jhr. J. Hora Siccama van de Harkstede, oprichter en eerevoorzitter van den Oranjebond van Orde, naar wien deze (geruïneerde) laan genoemd is’.

Net als twee dagen geleden is de strijd tussen socialisme en kapitalisme nog niet beslecht. Het leger is nog steeds in de buurt luidruchtig aan het oefenen met bommen en granaten.

Het is zonnig en dat geeft een fijne sfeer in combinatie met de herfstkleuren. Vooral de Amerikaanse eik is er vroeg bij met zijn bladval en de lariks begint geleidelijk goudgeel te kleuren.

Net wanneer je het gevoel hebt dat je samen met de wilde zwijnen alleen op de wereld bent in de Ugcheler Bossen kruis je een fietspad met vier fietsers en drie hardlopers. Tussen de ravage van de wilde zwijnen houdt de adelaarsvaren dapper stand.

Langs een tweetal smeltwaterdalen liggen vochtige plekken met stagnerend water waar wilde zwijnen een modderbad plegen te nemen, zogenaamde zoelplekken. De omgewoelde grond biedt levensruim aan rozetten van vingerhoedskruid. Latere eigenaren van het landgoed hebben mooie dubbele tot driedubbele beukenlanen aangelegd. Verzwakte en dode beuken zijn voer voor enorme tonderzwammen.

Ik bereik de landbouwenclave Hoog Buurlo langs de grote Buurlose Heide: een tweetal boerderijtjes, een schaapskooi (potstal), akkertjes, eikenhakhout en schapenpaadjes naar de heide.

De schaapskooi is leeg, maar de kudde is op de heide in geen velden of wegen te bekennen, terwijl er toch werk aan de winkel is. De heide kan vanwege de verregaande vergrassing door het pijpenstrootje wel tien schaapskuddes gebruiken. 

Bij de schaapskooi ligt een omheind veldje (ziekenboeg?) met een noodrantsoen van onkruid, vooral knopkruid en zwarte nachtschade. Er is flink van gevreten, blijkbaar zonder nadelige gevolgen voor de schapen. 

Ik steek de heide over langs drie gebouwtjes, genummerd C, D en E, die iets met Radio Kootwijk te maken hebben. Nou kun je bij Radio Kootwijk het hele alfabet aan gebouwen aantreffen, maar ik vraag me toch af wat de relatie is met Gebouw A – de sfinx of de kathedraal – die ik heel in de verte, samen met de watertoren kan zien liggen?

Gebouw A, met daaromheen vroeger de torenhoge zendmasten, herbergde de enorme apparatuur voor de lange-golf radioverbinding met de koloniën (‘Radio Kootwijk’. In: Tureluren, 2015). Al heel snel na de ingebruikname in 1923 kwam de veel simpelere korte-golf zendapparatuur beschikbaar. Die werd in eerste instantie ondergebracht in de constructieloods (Gebouw B) en vervolgens in drie nieuwe gebouwtjes (C, D & E) op gepaste afstand. Men is druk bezig te bepalen welke gebouwen onderdeel moeten uitmaken van het beschermd dorpsgezicht Kootwijk.

In Gebouwtje C zit nu De Droomfabriek, Gebouwtje D is een bouwval en Gebouwtje E staat leeg. De droom van De Droomfabriek is om zoveel mogelijk mensen en organisaties betekenisvol te laten zijn. Tegen betaling uiteraard, want het verzorgt cursussen en training.

Op de ‘heide’ staan verspreid de vliegden en de jeneverbes tussen het pijpenstrootje. Omdat de schapen het niet meer aankunnen, heeft men de firma Schouten aan het maaien gezet om rigoureus het pijpenstrootje en alle andere vegetatie de nek om te draaien. Op  de Braamberg groeit de rode bosbes (klinkt niet logisch) en heel veel Amerikaanse vogelkers (ook niet logisch), die volop aan het ‘herfsten’ is met mooie kleuren.

Tot nu toe heb ik geen problemen gehad om de route te vinden, maar bij de zandverstuiving gaat het mis en maak ik een wijdere lus die twee kilometer aan mijn route toevoegt. Dan gebeurt waar ik bang voor was, namelijk dat je de hele tijd met je gps bezig bent om jezelf weer op het goede pad te brengen.

Maar bos is bos, en linksom of rechtsom, het maakt niet zoveel verschil. De route loopt ongeveer twee kilometer evenwijdig aan een tien-meter hoge zandwal, waarschijnlijk ontstaan door een barrière van bijvoorbeeld kreupelhout in de zandverstuivingen. Ook hier weer een groot aantal zoelplekken in modderpoelen, met natte sporen op het pad van wilde zwijnen die zich uit de voeten hebben gemaakt. Op het hoogste punt van de zandwal staat een FM steunzender, die nauwelijks opvalt tussen de gigantische lariksen. Een moderne versie van Radio Kootwijk.              

Het verkeersgeluid zwelt aan. Ik ben weer terug bij de Cantharel. Ook onderweg heel wat paddenstoelen gezien trouwens, maar geen cantharellen.

 

[Beeldverslag: https://www.jansiemonsma.nl/335118351]

 

Gepost: 6 November 2020  

 

IVN Wandeling Hoog Buurlo – Ugchelse Bos (20 km)