WANDELEN: Lunteren

Tussen Lunteren en Wageningen stulpt de Veluwe uit naar het westen de Gelderse Vallei in. De rand van deze uitstulping heet de stuwwal Meulunteren–Wageningen, die begint met de Goudsberg en eindigt met de Wageningse Berg aan de Rijn. Je kunt natuurlijk ook zeggen dat noordelijk van Lunteren de Gelderse Vallei uitstulpt in de Veluwe, het is maar wat je leuk vindt.

Ik ben hier wel eens langs gekomen op de fiets (‘Retourtje Meulunteren’. In: It giet oan!, 2016), maar er is te voet natuurlijk wel wat meer te ontdekken.

Op donderdag, 5 november 2020, ga ik van start bij Station Lunteren, dat ligt op het 'kippenlijntje' van Amersfoort naar Ede-Wageningen. Ik zit al snel in het Luntersche Buurtbosch, een bos met een bijzondere geschiedenis. Kort door de bocht: de gemeenschappelijke heidevelden ten oosten van Lunteren worden eind negentiende eeuw geprivatiseerd, iedere gerechtigde uit het buurtschap een stukkie. Vervolgens koopt de plaatselijke notabele, notaris Van den Ham (1822–1912), deze kleine stukkies op en verwerft zo in korte tijd een aanzienlijk oppervlak. Als bron van werk voor de dorpelingen ontwerpt hij een bebossingsplan in de vorm van een twijg met bladeren. Loofbomen langs de paden, naaldbomen ertussen. Nu merk je van die vorm niet zo veel als je als een kabouter tussen die bomen loopt, maar pak Google maps (satellietbeelden) en zoom in op uitkijktoren De Koepel en de bijzondere padenstructuur wordt zichtbaar. Bij overlijden laat Van den Ham het private bos na aan de Lunterse gemeenschap onder de hoede van de stichting Luntersche Buurtbosch. Al snel kom ik een omheinde beuk tegen ter ere van nog een notaris, meneer Dinger, de eerste voorzitter van de stichting.

Langs enkele horeca gelegenheden (Het Uilenbos, de Lunterse Boer) bereik ik de Galgenberg. Hierop staat de mooie uitkijktoren De Koepel, die geen Koepel meer is. Het oorspronkelijke stenen koepeltje is opgehoogd tot een flinke uitkijktoren om uitzicht te behouden nu de bomen hoog gegroeid zijn. Een gevelsteen eert notaris Van den Ham.

Na wat omzwervingen in het ‘gebladerte’ van het Buurtbosch door onduidelijke aanwijzingen, vind ik de uitgang en kom ik terecht in een akkerbouwgebied. Enkele ‘aardappeleters’ zoeken met hun boodschappentas een akker af op achtergebleven knollen. Ze zijn niet zo brutaal om iets verderop het dekzeil op te lichten, waar de geoogste aardappelen voor het oprapen liggen, opgeslagen in een hoek van de akker. Lijkt me trouwens geen goede bewaarmethode, maar het zullen wel geen consumptieaardappelen zijn. De ‘aardappeleters’ zijn gewaarschuwd.

Ik passeer de Hessenweg. Hessenwegen waren oude handelswegen tussen Duitsland en Nederland over woeste gronden, omdat de gebruikte hessenkarren (paardenkarren) te breed waren voor de gangbare paden.

Een vijftal kieviten vliegt op uit een akker met groenbemester. Ze waren waarschijnlijk iets te laat op de afgesproken plek om met de karavaan te vertrekken naar het zuiden.

Een bietenveld is zwaar vervuild met papegaaienkruid (amarant). Je zou bijna zeggen dat het amarantveld zwaar vervuild is met bieten. Hier staan nog wel meer leuke plantjes: een iel exemplaar van zegekruid, rond kaasjeskruid, het akkerviooltje nog in bloei, veel struiken met kardinaalsmutsen. 

De zandweg langs het Wekeromse Zand moet ik zo’n drie kilometer uitlopen. Op een paaltje tussen fietspad en zandweg liggen een paar sportschoenen. Na het joggen is de hardloper met schone schoenen de auto ingestapt en zijn sportschoenen vergeten.

Het Wekeromse Zand is omheind om de kudde moeflons binnen te houden. Net als ikzelf vijf jaar geleden (‘Wekeromse Zand’. In: Tureluren, 2015), zie ik enkele dames verbaasd staan kijken bij een toegangshek met een draaibare, T-vormige stang, die ver boven het hek uitsteekt. Waar dient dat in hemelsnaam voor? “Toegangshek voor paarden, dames. Hoeft de ruiter niet af te stappen om het hekje te openen.

En bij een weiland met jonge runderen zie ik een wandelend stel zich afvragen of het koeien of stieren zijn. Ik hoor een andere wandelaarster hun het geheim verklappen. “Het zijn stieren, ze hebben toch geen ehhh… dinges?” Het dinges is in dit geval een uier en niet dat andere ding. Het zijn inderdaad een vijftigtal jonge stieren die rustig lopen te grazen.

Dit gebied is archeologisch interessant, met vele sporen uit het millennium vóór onze jaartelling. Er zijn boerderijen en raatakkers uit de IJzertijd gevonden. Aan het eind van de lange zandweg langs het Wekeromse Zand heeft men zelfs een boerderij uit de IJzertijd gereconstrueerd met een aantal raatakkers. De akkertjes zijn nu nog begroeid met een kleurrijk bloemenmengsel, waarschijnlijk het mengsel ontwikkeld door het Louis Bolk Instituut voor duurzame landbouw. Iets verderop is een ‘Germaanse’ waterput gevonden, een schone waterbron die menselijke bewoning aantrok.           

Ik word langs een diepe vallei geleid en uiteindelijk langs een lange trap naar beneden (die ik niet hoef af te dalen), naar een oude grindput. Vervolgens bereik ik het Middelpunt van Nederland, ontsprongen aan de fantasie van een Lunterse Boer. De grote kei doet mij denken aan de navelsteen (omphalos) van Delphi in Griekenland. Oppergod Zeus liet eens twee adelaars los en hun paden kruisten elkaar boven Delphi, dat daarom als het middelpunt van de platte aarde werd beschouwd. Zeus gooide een kegelvormige steen uit de hemelen naar beneden om de plaats te markeren. In Lunteren heeft de directeur van de plaatselijke VVV iets dergelijks op zijn geweten. Slim!

Vlakbij staat een stenen bank die opnieuw aan de ‘jonge’ notaris (meneer Dinger) is opgedragen.

Ik bereik voor de tweede keer de Hessenweg en besluit even Camping De Goudsberg op te lopen voor een kijkje bij de ‘Muur van Mussert’, plaats van massabijeenkomsten van de NSB. Een paar jaar geleden wilde de eigenaar van de Camping van de ruïne af. Toen kwamen er plotseling allerlei plannen om het gedrocht voor het nageslacht te bewaren. De Muur werd in 2018 aangewezen als Rijksmonument. De plannen zijn blijkbaar onder in de la beland, want de Muur ligt er nog even desolaat en verbrokkeld bij als vijf jaar geleden. Het amfitheater vóór de Muur is wel leeg. Geen stacaravans meer met  Poolse gastarbeiders.   

 

[Beeldverhaal: https://www.jansiemonsma.nl/436030413]

 

 

Gepost: 21 November 2020  

 

Trage Tocht Lunteren (20 km)