WANDELEN: Mossel

Mossel is een voormalige landbouwenclave en buurtschap op de Veluwe, tegenwoordig onderdeel van natuurgebied Planken Wambuis. Het buurtschap bestaat uit een horeca-boerderij, een woonhuis, een schaapstal en enkele schuren, en wordt geflankeerd door een grote graasweide. Ook Oud-Reemst en Nieuw-Reemst liggen in het natuurgebied met hun voormalige schaapskooien, akkers en weides, omringd door bos en heide.

Een van mijn allereerste dagtochten eind 2012 betrof de wandeling ‘Planken Wambuis’ uit de ANWB Wandelgids Veluwe (Editie 2012). Nog wat onwennig en hoogst ongelukkig zonder gedetailleerde kaart en mobiel, raakte ik in de bossen aan het dwalen en rondjes draaien. Uiteindelijk kom je dan wel weer een levensreddende ANWB paddenstoel tegen (‘Planken Wambuis’. In: Tjiftjaffen, 2014). In latere jaren trok ik nog wel eens fietsend door het gebied (‘Achtertuin’. In: Tureluren, 2015; ‘Woest&Bijster’. In: Paradijs, 2022).

Sinds 2022 is er iets wezenlijks veranderd in natuurgebied Planken Wambuis. Er heeft zich een roedel wolven met welpen gevestigd. In oktober 2025 leidde dat met name bij Mossel tot massatoerisme van wolvenspotters. Zeer ongewenst natuurlijk, maar ik ben stiekem wel jaloers op de prachtige foto’s die een nichtje daar heeft gemaakt. Inmiddels is de rust wel weergekeerd door verscherpt toezicht en door afsluiting van het gebied waar deze roedel haar kraamkamer heeft.

Op maandag, 29 december 2025, wil ik die oorspronkelijke ANWB wandeling, in iets uitgebreidere vorm (Trage Tocht), nog wel eens overdoen.

Ik start op de parkeerplaats Planken Wambuis langs de Verlengde Arnhemseweg tussen Ede en Arnhem. In Restaurant Planken Wambuis aan de overkant van de weg liggen dierbare herinneringen; in 1982 vierde ik er mijn promotiefeest met familie, vrienden en collega’s.

Vanaf de parkeerplaats start ik in westelijke richting door het bos en dan in noordoostelijke richting op een hele lange dubbele beukenlaan. Ooit behoorde het gebied tot Kasteel Rosendael, vandaar deze statige lanen. Het enige geluid om me heen komt van de dauw die van de bomen druppelt. Het pijpenstrootje ziet wit van de rijp.

Vlak vóór buurtschap Oud-Reemst ligt een uitkijkpunt op een stuifduin, waar je uitkijkt over een graasweide voor wild en grote grazers. Maar de grazers laten het vandaag afweten. Oud-Reemst is beter bereikbaar dan Mossel, ontsloten door de Harderwijkerweg, aan de westkant van Nationaal Park (NP) Hoge Veluwe.

Ik wandel een flink stuk over de heide van Oud-Reemst in de richting van Nieuw-Reemst. Iets noordelijker ligt het ecoduct Oud-Reemst over de Harderwijkerweg. In 2019 werd er echter een hek geplaatst omdat de migratie naar het NP te groot werd en de balans werd verstoord. Bij dit hek werd door een wildcamera begin 2024 het spectaculaire wolvengevecht gefilmd tussen de roedel van Planken Wambuis en de roedel van NP Hoge Veluwe. Het liet ook zien dat een boze wolf zich zelfs niet laat tegenhouden door de hoge omheining van NP Hoge Veluwe. Hij klimt er gewoon overheen. 

Om graasgebieden af te palen op de heide worden lagere hekken gebruikt van wijdmazig kippengaas, niet bedoeld om herten tegen te houden. De bovenrand is voorzien van een duidelijk zichtbaar fijnmazig ‘manchet’, zodat jonge herten tijdens de sprong niet met hun voorpoten verstrikt raken in het gaas.

De bermen langs de Nieuw-Reemsterlaan zijn omgeploegd door wilde zwijnen. In het bos ligt een kijkscherm bij een wildweide. Je wordt door Natuurmonumenten aangemoedigd om hun ‘Big Five’ te spotten: edelhert, wild zwijn, ree, halfwilde New Forest pony’s en Spaanse Sayaguesa runderen. Een magere afspiegeling van de tropische ‘Big Five’ (olifant, leeuw, neushoorn, buffel, luipaard), maar misschien laat Natuurmonumenten binnenkort één van de vijf vallen om vervangen te worden door de wolf.

Ik bereik Nieuw-Reemst, waar ook de omliggende akkers en weides onderworpen zijn geweest aan het wild zwijn in ploegendienst.

Een fotograaf komt me tegemoet met camera en statief over de schouder om huiswaarts te keren. “Succesvol geweest?”, vraag ik. Hij heeft wel edelherten gezien en wolvendrollen, maar geen wolf.

Nog een mooi uitkijkpunt op een stuifduin over het Nieuw-Reemsterveld. Dan loop ik tegen de afzetting aan van het wolvengebied. Ik mag niet de kortste weg nemen naar buurtschap Mossel, maar via een kleine omweg bereik ik de grote bijbehorende graasweide. Hier graast een ‘kudde granieten schapen’, een kunstwerk van ene Adri Verhoeven, maar dat zal niet de reden zijn dat de wolven hier zijn neergestreken.

Op weg naar buurtschap Mossel keutels van een edelhert op het fietspad. En ik zie ook uitwerpselen die wel eens van de wolf afkomstig zouden kunnen zijn. Ik zie in gedachten het edelhert pochen tegen zijn vriendjes: “Kijk mij eens. Ik paradeer in het zicht van de wolf en durf er zelfs een geurspoor achter te laten”.

Ik besluit wat verder over de graasweide richting Otterloo te wandelen. Halfwilde pony’s lopen hier vrij rond, achtervolgd door blauwe reigers en grote zilverreigers, die uit zijn op insecten in de ponypoep. Een raaf vliegt langs de bosrand, luid “krokk krokk” roepend.

Ik gebruik mijn lunch bij een klein wildscherm langs de graasweide. Dat deed ik eerder op één van genoemde fietstochten. Het kraakt nog tussen mijn kiezen als ik eraan denk, want mijn broodtrommel kieperde toen ondersteboven in de modder; ik kon slechts een klein deel van de lunch redden, de rest werd parels voor de zwijnen.  

Ik wandel nog een eindje noordelijker naar het mooie uitzichtpunt op de Valenberg en dan weer terug.

Op de graasweide ligt ook al jaren een locatie voor droogteonderzoek van de Universiteit van Amsterdam (UvA) en Natuurmonumenten. Schuine doorzichtige golfplaten boven een aantal proefveldjes moeten regen afvangen. Dit om na te gaan hoe de natuur zich herstelt na een periode van extreme droogte.

Vlakbij hebben enkele fotografen hun camera’s gericht op de overgang van bos en graasweide. Ik hoor eentje zeggen dat de afgelopen tijd de wolven hier dagelijks kwamen om op muizen te jagen!

Ik moet vanwege de afzettingen een stuk dezelfde weg terug, om vervolgens een lange lus te maken door de bossen in het grensgebied van Planken Wambuis en Noord-Ginkel. Deze twee natuurgebieden zijn helaas recentelijk van elkaar gescheiden door een nieuwe afrastering. De Ginkel is namelijk verboden gebied verklaard voor de Spaanse Sayaguesa runderen, die te rigoureus grazen en te veel concurreren met het wild. Planken Wambuis heeft meer open terrein en daar doen deze runderen wel nuttig werk.

Dooie bomen kleuren oranje van de Portugese alg. Een prachtig kronkelend pad tussen begroeide stuifduinen door, de Westbergen. Mountainbikers worden via een bruggetje over de afscheiding tussen de twee natuurgebieden geleid.

Her en der modderige zoelplekken, waar wilde zwijnen hun bad komen nemen. Tot nu toe in het bos alleen maar een ondergroei van blauwe bosbes gezien, maar hier uit het niets grote populaties van de rode bosbes, met af en toe een achtergebleven besje.

Natuurmonumenten en Wageningen University & Research (WUR) doen in dit bos keveronderzoek. Welk dood hout trekt in welk stadium welke insecten aan? Er hangen grote insectenvallen aan staand en liggend dood hout.

Het laatste deel van de wandeling loopt weer door de Oud-Reemsterheide. Een klein deel heet de Puthei omdat er een (droge) waterput ligt. Ik herinner me van jaren geleden dat onder het veiligheidsrooster de steenbreekvaren groeide tussen de bakstenen. En nog! De populatie is zelfs flink groter geworden en tot diep in de put aanwezig op de stenige wanden. Het grote perceel met dooie fijnspar vlakbij de parkeerplaats is nog steeds niet geruimd.

Afgezien van de pony’s heb ik vandaag geen ‘Big Five’ gezien, laat staan de wolf. Zelfs geen Spaanse Sayaguesa runderen – ik zag er hier ooit een stoet van wel veertig – maar Planken Wambuis is en blijft een prachtig wandelgebied.

[Beeldverhaal]

Gepost: 16 Januari 2026

Trage Tocht Planken Wambuis (aangepast) (21 km)