SELFIES: Golfbanen

Laat ik voorop stellen dat golfen een interessante bezigheid is. In mijn jongere jaren in Indonesië heb ik me laten verleiden om eens per week met een vriend een balletje te slaan op de 18-holes golfbaan, die het militaire garnizoen in Malang voor eigen ontspanning had aangelegd. Zonder lid te worden mocht je daar (als expatriate!) voor een paar duizend rupiah – equivalent van een paar gulden – een slag in de rondte doen. De halve ‘golfset’, die ik tweedehands op de kop had kunnen tikken, heb ik bij vertrek uit Indonesië derdehands weer van de hand gedaan. 

In Nederland wordt golfen nog wel als een enigszins elitaire bezigheid gezien. Maar goed, dat was in mijn jeugd tennis ook, nu niet meer. Laten we het dus positief benaderen.

Op een 18-holes golfbaan leg je al gauw zo’n zes tot acht kilometer te voet af, inclusief het zoeken naar afzwaaiers in het struikgewas, het aanharken van de bunker of een zwemrondje om een balletje uit een waterbarrière te vissen.  

Doe je dit dagelijks, dan ga je ruim over het aantal stappen heen van vijfduizend per dag, dat als gezond wordt aangeraden. Er zullen echter weinig pensionado’s zijn – afgezien van de professionals – die hier een dagelijkse routine van maken. Verschillende familieleden hebben een jaartje regelmatig gegolfd en daarna de ‘clubs’ met ‘puttertje’ aan de distels gehangen. Ikzelf behoor ook tot die categorie. Heb alleen maar gegolfd toen zich een makkelijke gelegenheid voordeed. Voor vele golfers is ook de totale afstand te veel van het goede, en een reden om zich te beperken tot negen van de achttien holes. Of anderzijds gebruik te maken van gemotoriseerde verplaatsing.

Mijn probleem met golf is niet de beoefenaar, maar het feit dat golfbanen een onevenredig groot beslag leggen op het beperkte oppervlak van ons kleine landje. En dat zeker in verhouding tot het aantal gebruikers. Waar is dit gevoel op gebaseerd? Waar maak ik me druk om? 

Sinds twaalf jaar beoefen ik als pensionado een andere gezonde en ook nog leerzame hobby. Ieder week een dagtocht in de natuur. Ofwel een wandeling van circa 20 kilometer, ofwel een fietstocht van circa 60 kilometer, en dat in alle uithoeken van het land onder het motto: ‘De ontdekking van Nederland’. Na twaalf pensioenjaren staat de teller inmiddels op bijna 650 dagtochten. Onderweg kom je van alles tegen, dat de moeite waard is om vast te leggen in een kort verhaaltje, opgefleurd met foto’s, ‘opdat wij niet vergeten’ (weblog op www.jansiemonsma.nl; inmiddels 12 bundels met gemiddeld 65 korte verhalen).

De focus in deze verhaaltjes ligt op wat je aan onverwachte bijzonderheden van allerlei aard onderweg tegenkomt: de geografie van het gebied, saillante geschiedenisfeitjes, landbouw, plantjes, beestjes en soms de actualiteit. En niet te vergeten: GOLFBANEN!

Al na enkele tientallen tochten viel me op dat ik op elke fietstocht onderweg wel een golfclub tegenkwam. En toen sloeg ik op de fiets uit de losse pols aan het rekenen, waarbij ik de afstanden lichtelijk aanpaste om gemakshalve aan te sluiten bij het belangrijke getal Pi (3,14), dat vóórkomt in de formules van omtrek en oppervlak.

Mijn fietstochten hebben normaliter hetzelfde begin- en eindpunt en zijn gemiddeld 62,8 kilometer lang (2πr). Niet altijd een perfecte cirkel, maar die correctie laat ik achterwege. De straal r is dus 10 kilometer en daardoor bestrijkt elke fietstocht een oppervlak van 314 km² (πr²).

Ik schatte in dat een 18-holes golfbaan met een totale lengte van 5 à 6 kilometer (18 ⨉ 300 meter) ongeveer 100 hectare in beslag neemt, oftewel 1 km². Conclusie uit mijn kleine steekproef: 1 km² golfbaan per 314 km² bestreken fietsoppervlak. Extrapolerend betekent het dat 0,3% van het oppervlak van ons kleine landje bestaat uit golfbanen. Je mag het veel of weinig vinden, ik vind het dus veel (‘Achterhoek’. In: Tjiftjaffen, 2014).

De aanleiding om dit onderwerp nog eens nader te bekijken ligt in een recente wandeling – dus niet een veel langere fietstocht! – in Boswachterij Dorst, waar ik zelfs twee golfbanen tegenkwam, de Oosterhoutse Golf Club (18 holes) en Golfcentrum Dongen (9 holes) (zie: ‘Boswachterij Dorst’).

Deze wandeling van 17 kilometer stel ik (voor rekenkundig gemak) even gelijk aan een cirkel met een omtrek van 21,4 kilometer (2πr), dus met een straal r van 3 kilometer. Ik verdubbel de straal naar 6 kilometer omdat beide golfbanen niet binnen, maar net buiten mijn wandelcirkel lagen. Het bestreken oppervlak is dan 113 km² (πr²). De twee (niet even grote) golfbanen (1,5 km²) vertegenwoordigen 1,3% van dit oppervlak. Dat is wel erg veel en mogelijkerwijs een sporadische lokale aberratie in een stedelijke agglomeratie.   

Laten we eens kijken of mijn schattingen enigszins in de buurt van de werkelijkheid komen. Volgens betrouwbare bron – de Nederlandse Golf Federatie (NGF) – zijn er in Nederland in totaal 4942 holes met een totale lengte van 1130 kilometer en een totaal oppervlak van 11.000 hectare. Een hole is dus gemiddeld 228 meter lang en 100 meter breed. Inclusief alle barrières, veilige marges tussen holes en niemandsland om overlast voor de buren te vermijden, kunnen we de breedte van iedere hole verdubbelen, want volgens de NGF bestaat een golfterrein gemiddeld uit 50% holes en 50% ‘natuur’. Het totale oppervlak van de golfbanen in Nederland is dan 1130 km ⨉ 0,200 km = 226 km^2. Het totale oppervlak van Nederland is 41.543 km², maar daarvan is 7650 km² water, niet erg geschikt voor een golfbaan, afgezien van een sporadische waterbarrière.

Met 226 km² golfbanen op een totaal landoppervlak van 33.893 km² – de Marker Wadden zijn nog niet meegerekend – kom ik uit op 0,7%. Het is in elk geval erger dan mijn meest conservatieve schatting: meer dan het dubbele!

Zo komen we uit op drie schattingen (0,3%, 0,7%, 1,3%) waarvan de middelste van 0,7% berust op betrouwbare gegevens van de NGF. Nu zou dit allemaal nog niet zo erg zijn wanneer er zeer intensief gebruik wordt gemaakt van deze enorme voorzieningen. Volgens de Golfbond is golf met bijna 450.000 beoefenaars de vierde sport van Nederland. Zij hebben dus 226 km² tot hun beschikking.

Laten we dit eens vergelijken met de grootste sport in Nederland: voetbal. Een voetbalveld heeft een oppervlak van 0,7 hectare, maar laten we het met 50% verhogen tot 1 hectare vanwege kleedkamers, kantine en tribunes. Er zijn volgens de KNVB 7000 voetbalvelden in Nederland, en dat komt dus neer op 7000 hectare oftewel 70 km² voor 1,2 miljoen leden van de ongeveer 3000 voetbalclubs. Het is dringen geblazen op het voetbalveld.

Daarnaast kan ik me niet onttrekken aan het gevoel dat in het algemeen voetballers hun sport jonger, langer en intensiever beoefenen dan golfers, en er dus een veel hogere gebruiksintensiteit is.

Voetballers moeten wel gemiddeld eerder stoppen met hun sport dan golfers vanwege fysieke of mentale problemen (blessures, niet tegen verlies kunnen). Meestal worden ze dan vrijwilliger bij de voetbalclub: trainer, coach, elftalbegeleider, grasmaaier of ballenjongen. Soms stappen ze over op golf en nemen hun ‘handicap’ mee.

Kunnen golfbanen nog aanspraak maken op bijzondere positieve kenmerken? Natuurwaarde bijvoorbeeld? Er zijn zeker interessante floristische inventarisatie bekend van het ‘natuur’deel van golfbanen, maar als er al bijzondere planten staan met bijbehorende insecten, dan waren die er hoogstwaarschijnlijk al in grotere getale vóór de aanleg van de baan. Een flink aantal golfbanen heeft openbare paden tussen de holes, zodat je wandelend, fietsend of op je paard kunt genieten van de ‘natuur’. Niet je harnas vergeten. Grote grazers zullen wel niet worden toegestaan om het machinale grasmaaien te beperken. Stel je voor dat je golfballetje eindigt in een ‘vlaai in one’.

Mijn advies: ‘Golfers do it in one hole’. Vaker oefenen op één hole geeft een grotere kans op een ‘hole in one’. Stel in elk geval een groot deel van de faciliteiten beschikbaar voor andere doeleinden, met echte natuur op één.

We moeten allemaal inleveren. Criminelen moeten alles inleveren. Rijken moeten meer vermogensbelasting en erfbelasting betalen. Golfers moeten holes inleveren, al vind ik dat golfende rijkaards enigszins gecompenseerd moeten worden, omdat ze dubbel gepakt worden. Een vrijkaartje voor ‘Down the Rabbit Hole’?

Gepost: 30 Augustus 2026